Zes gesprekken aan tafel
Elk gesprek duurt 10 tot 15 minuten, zonder telefoons. Je hoeft ze niet achter elkaar te voeren: volg het tempo van je kind en stem ze liefst af met de behandelaar.
- Je hoeft dit niet alleen te dragenJe kind laten merken dat het mag vertellen, en samen zorgen voor veiligheid.Lees het gesprek →
- Begrijpen wat er gebeurtOntdekken wat zelfbeschadiging op dat moment voor je kind doet.Lees het gesprek →
- De neiging leren herkennenEen klein moment creëren tussen voelen en handelen.Lees het gesprek →
- Wat helpt mij veilig door een moeilijk momentTwee passende alternatieven kiezen en oefenen.Lees het gesprek →
- Hoe wil je voor jezelf zorgenEen kleine stap kiezen naar iets wat je kind belangrijk vindt.Lees het gesprek →
- Terugkijken en het plan aanpassenSamen leren, ook wanneer zelfbeschadiging opnieuw is gebeurd.Lees het gesprek →
Zo is elk gesprek opgebouwd
Neem ongeveer 10 tot 15 minuten, zonder telefoons of andere afleiding.
- Contact: Hoe is het nu met je? Is dit een goed moment om even te praten?
- Luisteren: stel één vraag tegelijk, laat stiltes vallen en vat samen.
- Samen kiezen: bespreek één kleine stap.
- Afronden: Wat was prettig aan dit gesprek? Wat spreken we af?
Het eerste gesprek gaat over contact en veiligheid; de andere gesprekken voer je op rustige momenten, liefst in afstemming met de behandelaar. Bij grote spanning laat je de oefeningen los en richt je je op veiligheid en nabijheid.
Als je kind niet wil praten
“Je hoeft nu niet alles te vertellen. Wil je liever schrijven, wandelen of praten met iemand anders? Ik blijf beschikbaar. Als ik denk dat je niet veilig bent, regel ik wel hulp.”
Respecteer het tempo, terwijl je veiligheid serieus blijft nemen. Blijf ook gewone dingen samen doen. Je kind heeft naast deze gesprekken een ouder nodig bij wie het kan lachen, eten en ontspannen.
Als de neiging tot zelfbeschadiging sterk is
Gebruik dan weinig woorden:
“Dank je dat je het zegt. Ik blijf bij je. Laten we naar een veilige plek gaan en samen kijken welke hulp nodig is.”
Een oefening hoeft niet te lukken en je kind hoeft niet eerst rustiger te worden om hulp te krijgen.
Bij een ernstige verwonding, hevige bloeding of onmiddellijk levensgevaar: 112. Bij actuele dreiging van zelfbeschadiging, suïcideplannen of twijfel of je kind veilig kan blijven: bel direct de huisarts of huisartsenpost en blijf bij je kind. Bij gedachten aan zelfdoding kun je ook bellen met 113 (gratis: 0800-0113) of chatten via 113.nl. Dit vervangt spoedzorg niet.
Tips voor tussen de gesprekken door
Een rustige, niet-veroordelende houding en vragen hoe iemand ondersteund wil worden, passen bij de adviezen voor naasten van mensen die zichzelf beschadigen. Je kunt steunen en nabij zijn; je hoeft de rol van therapeut niet over te nemen.
- Vraag welke steun gewenst is.“Wil je dat ik luister, meedenk of gewoon even bij je blijf?” Zo voorkom je dat goedbedoelde oplossingen het contact overnemen.
- Benoem wat je ziet, zonder in te vullen.“Je bent stil en trekt je terug. Hoe is het met je?” werkt beter dan: “Je gaat jezelf toch niet weer snijden?”
- Erken het gevoel, ook als je de aanleiding anders ziet.“Ik hoor dat dit je erg geraakt heeft.” Je hoeft het niet over alles eens te zijn om begrip te tonen.
- Maak vertellen makkelijker.Spreek af dat je kind ook mag appen, schrijven of een codewoord gebruiken. Reageer eerst met: “Fijn dat je me laat weten dat je hulp nodig hebt.”
- Waardeer concrete stappen.“Je merkte dat het opliep en kwam naar me toe.” Leg de nadruk op hulp vragen en oefenen, zodat je kind ook na zelfbeschadiging durft te vertellen.
- Plan een kort contactmoment.Bijvoorbeeld: “Zullen we na het eten even samen wandelen?” Laat daarnaast ruimte voor gewone gesprekken en plezier.
- Let op wat moet veranderen in de omgeving.Bij pesten, overbelasting of onveiligheid zijn vaardigheden alleen onvoldoende. Vraag: “Wat kunnen wij helpen veranderen?”
- Zoek steun voor je eigen emoties.Angst, verdriet en boosheid mogen er zijn. Bespreek die ook met een andere volwassene, zodat je kind niet verantwoordelijk wordt voor jouw geruststelling.
Korte oefeningen om samen te proberen
Praktische ACT-oefeningen van hooguit één à twee minuten. Kies samen met je kind één of twee oefeningen en probeer die eerst wanneer er voldoende rust is. Ze zijn geen vervanging voor behandeling of een veiligheidsplan.
Even landen · 30 seconden
Houd je ogen open. Benoem drie dingen die je ziet, twee geluiden die je hoort en voel je voeten op de grond.
Doel: Je aandacht terugbrengen naar de omgeving.
Mijn hoofd zegt · 30 seconden
Neem een lastige gedachte, zoals “Ik ben waardeloos”. Zeg: “Ik merk dat mijn hoofd zegt dat ik waardeloos ben.”
Doel: Een gedachte herkennen als gedachte, zonder haar te hoeven weerleggen.
Gevoel en behoefte · 1 minuut
Maak af: “Ik voel … Misschien heb ik nu behoefte aan …” Je mag ook “ik weet het niet” zeggen.
Doel: Gevoelens herkennen en onderzoeken welke steun past.
Eén zorgzame stap · 1 minuut
Vraag: “Wat is nu een kleine manier om voor mezelf te zorgen?” Kies bijvoorbeeld iemand berichten, iets eten of op een rustige plek gaan zitten.
Doel: Handelen vanuit zorgzaamheid, ook terwijl het moeilijk is.
Mijn moeilijke moment is niet alles · 30 seconden
Zeg: “Ik merk dat ik het moeilijk heb. En ik ben ook iemand die …” Vul iets in als “van muziek houdt”, “een vriend is” of “graag sport”.
Doel: Ervaren dat je meer bent dan je gedachten, gevoelens en gedrag.
Hulp vragen in één zin · 1 minuut
Oefen hardop of via een bericht: “Het gaat niet goed. Ik hoef nu geen oplossing, maar wil dat je even bij me blijft.”
Doel: Steun bereikbaar maken wanneer praten lastig is.
Twee minuten luisteren
Je kind vertelt één minuut wat lastig is. Jij luistert en geeft nog geen advies. Daarna zeg je:
“Wat ik je hoor zeggen is … Heb ik je goed begrepen?”
Vervolgens vraag je:
“Wat heb je nu van mij nodig?”
Je kind mag corrigeren, stoppen of aangeven het niet te weten. Het doel is contact, niet een volledig verhaal krijgen.
Oefeningen voor het moment dat de neiging opkomt staan op de site voor jongeren.
Is je kind zelf op zoek naar uitleg?
Voor jongeren van 12 tot 18 is er een eigen site, in een eigen toon: “Help, ik snijd mezelf”.
Naar de site voor jongeren